Słownik trudnych słów
31417 haseł zebranych z 47982 objaśnień w 205 lekturach — jedno hasło bywa objaśniane w kilku książkach, więc objaśnień jest więcej niż haseł. Dawne słowa, wyrażenia i zwroty — czasem całe zdania. Każde ze zdaniem z książki, w którym pada. Bo to zwykle nie długość odstrasza od „Chłopów”, tylko słowa.
Słowa wracające w wielu lekturach
-
snadnie
daw., łac., przestarz., starop. łatwo, bez przeszkód.
26 lektur
54× -
lubo
daw., starop., przestarz. choć, chociaż; lubom tu zrodzon : choć jestem tu urodzony.
22 lektury
86× -
czyli
daw., starop. tu: czy też, czy może, czy aby, czyżby (daw. konstrukcja z partykułą -li).
22 lektury
61× -
jeno
daw., gw., gw., daw., starop. tylko.
20 lektur
75× -
kontent
daw., daw., z łac., przestarz., z łac., z łac. zadowolony.
19 lektur
25× -
tuszyć
daw., starop. mieć nadzieję; por. wyraz pokrewny: otucha.
18 lektur
32× -
kędy
daw., gw., daw., dawn., starop. gdzie, dokąd, którędy
18 lektur
26× -
łokieć
daw. jednostka miary o długości ok. 60 cm (choć różniącej się w zależności od epoki historycznej, regionu i państwa); tradycyjnie w Europie łokieć mierzył tyle, ile w średniej długości ręce wynosi odległość od stawu łokciowego do końca palca środkowego; łokieć dzielił się najczęściej na 2 stopy a. 24 cale.
18 lektur
19× -
siła
daw., starop., przestarz. mnóstwo, wiele; siła na tym zależy : wiele od tego zależy.
17 lektur
95× -
tedy
daw., starop. dziś w znaczeniu: zatem, wtedy.
17 lektur
27× -
snadź
daw., gw., daw., gw., starop. zapewne, widocznie, prawdopodobnie.
16 lektur
71× -
dowcip
daw., tu daw., starop. tu: być może chodzi o sprytne ukrywanie uczuć (dowcip jako fortel, zdolność kombinowania, pomysłowość).
16 lektur
40× -
imać
daw., starop. tu forma 3 os. lp: imie chwytać, brać się za co.
16 lektur
23× -
przecz
daw., starop., przestarz. czemu; przez co; dlaczego; w jakim celu.
15 lektur
26× -
miesiąc
daw., daw., poet., starop. księżyc; w w. 1075 i n. nawiązania do herbowego półksiężyca króla Michała Wiśniowieckiego.
15 lektur
25× -
wiorsta
z ros. daw. jednostka długości, ok. 1 km. w dwudziestu wiorstach od miasta — dziś popr.: dwadzieścia wiorst od miasta a. o dwadzieścia wiorst od miasta.
15 lektur
21× -
miasto
daw., starop. [tu:] Ateny, którymi zarządzał Pizystrat z wielką łagodnością. Młody Grek, jak mówi Valerius Maximus, córkę władcy ateńskiego publicznie pocałował. Żona Pizystrata skarżyła przed mężem na tę zniewagę ich krwi i stanowi wyrządzoną; co na to odpowiedział Pizystrat, wiemy ze słów tekstu.
14 lektur
30× -
czeladź
daw. hebr. עֲבֻדָּה רַבָּה ( awuda raba ): ‘liczne prace’. W znaczeniu ‘wiele zadań, wiele rzeczy do zrobienia, wiele przedsięwzięć’. zob. Raszi do 26:14.
13 lektur
19× -
sążeń
antropometryczna jednostka miary długości, wyznaczana przez zasięg rozwartych ramion dorosłego mężczyzny i wynosząca ok. 1,8–2 m.
13 lektur
13× -
dla
daw. w celu, z powodu.
12 lektur
42× -
kierz
daw., reg., daw. a. reg. krzew, krzak.
12 lektur
27× -
zoczyć
daw., starop. zobaczyć, spostrzec.
12 lektur
24× -
by
daw., starop. niby to, jakby; tu: sugerując.
12 lektur
23× -
nazad
daw. z powrotem, do tyłu.
12 lektur
23× -
wcale
daw. tu: w całości, całkiem, zupełnie.
12 lektur
21× -
niewczesny
daw. nieodpowiedni, w niewłaściwym czasie wydarzający się (powiedziany itp.).
12 lektur
19× -
sromota
daw., starop. hańba; czyn, którego należy się wstydzić.
12 lektur
19× -
wczas
daw., daw., gw., starop. wypoczynek; używać a. zażywać wczasu: odpoczywać.
12 lektur
18× -
miarkować
daw., gw., gw., daw. rozumieć, orientować się, wnioskować.
12 lektur
13× -
chudoba
z czes. chudoba : bieda, gw., daw., starop. własność, dobytek; tu: posiadane zwierzę.
12 lektur
12× -
mars
mit. rzym., gr. Ares, daw. tu: zmarszczenie czoła, groźna mina, od imienia rzymskiego boga wojny, Marsa.
12 lektur
12× -
wżdy
daw., starop. przecież, zawsze; tu: ciągle.
11 lektur
48× -
przyrodzenie
daw., starop. to, co jest przyrodzone człowiekowi, natura.
11 lektur
29× -
jąć
daw., gw., daw., starop. zacząć; tu forma 3 os.lp: jęła : zaczęła.
11 lektur
27× -
poruczyć
daw., starop. powierzyć; przekazać kogoś pod czyjąś opiekę lub zwierzchnictwo.
11 lektur
26× -
krom
daw., starop. bez, oprócz.
11 lektur
23× -
bawić
daw. zaprzątać uwagę, tu: zwodzić.
11 lektur
17× -
jagody
daw., przestarz., poet. policzki; dziś popr. forma N.lm: jagodami.
11 lektur
16× -
funt
daw., szterling daw. jednostka masy, licząca w różnych miejscach i czasach od 0,3kg do 1 kg; tu prawdopodobnie funt warszawski, równy ok. 405 g. Dziś tabliczka czekolady waży zwykle 100 g, zatem dzieci miały dostać tyle czekolady, ile dziś mieści się w czterech tabliczkach.
11 lektur
14× -
stopa
jednostka miary, nawiązuje do przeciętnej długości stopy ludzkiej; w zależności od kraju była to inna długość; pojęcie tej miary zmieniało się też wraz z następowaniem kolejnych wieków. Obecnie 1 stopa odpowiada długości 30,480 cm.
11 lektur
14× -
frasunek
daw., starop. kłopot, zmartwienie.
11 lektur
12× -
łacno
daw., gw., gw., daw., starop. bez trudu, łatwo.
10 lektur
36× -
rad
daw. zadowolony; chętny, przychylny; radzi byśmy posiadać : chętnie byśmy posiadali.
10 lektur
24× -
rota
daw. wiersz Marii Konopnickiej (1842–1910), a także pieśń hymniczna.
10 lektur
18× -
przytomny
daw. tu: obecny, uczestniczący w sprawie.
10 lektur
17× -
Achilles
mit. gr. syn Peleusa, króla Ftyi, i Tetydy, nimfy morskiej. Walczył po stronie Greków. Jego całe ciało z wyjątkiem pięty było odporne na zranienia. Zgodnie ze znaną mu przepowiednią miał zginąć w wojnie trojańskiej. Przedstawione wypadki toczą się po tym, jak Achilles odmówił dalszej walki, ponieważ Agamemnon zabrał mu jego brankę (niewolnicę), Bryzeidę.
10 lektur
16× -
sklep
daw., tu daw., starop. piwnica bądź rzadziej inne pomieszczenie służące za magazyn.
10 lektur
16× -
zakon
daw., starop. Testament jako część Biblii.
10 lektur
14× -
kosa
daw., daw.; tu forma D. lm: kós, daw., gw., poet. tu: warkocz.
10 lektur
12× -
prawić
daw., starop. mówić, opowiadać.
10 lektur
12× -
płeć
daw., tu daw. tu: skóra, cera, karnacja.
10 lektur
12× -
gumno
daw., przestarz. tu: budynek, w którym składano zboże przed wymłóceniem; określenie to odnosiło się również niekiedy do placu twardo ubitej ziemi w stodole, gdzie młócono zboże cepami.
10 lektur
11× -
prawy
daw., starop. sprawiedliwy, praworządny.
10 lektur
11× -
cal
dawna jednostka miary długości, równa ok. 2,5 cm.
10 lektur
10× -
wiano
daw. hebr. מֹהַר ( mohar ): ‘opłata za pannę młodą’. Ketuba [kontrakt ślubny] w znaczeniu: suma, którą mąż zobowiązuje się wypłacić żonie, zob. Raszi do 34:12.
10 lektur
10× -
nawa
daw., starop., z łac. statek, okręt.
9 lektur
37× -
snać
daw., starop. prawdopodobnie, pewnie, widocznie.
9 lektur
22× -
zasię
daw., gw., starop., przest. znów, z powrotem; na odwrót, odwrotnie; tu: natomiast, zaś.
9 lektur
22× -
żywie
daw., daw. forma, starop. forma w mit. słowiańskiej bóstwo dające i podtrzymujące życie; także: Sziwa .
9 lektur
18× -
znać
z ros., daw., ros. tu: widać; widocznie.
9 lektur
17×
Nic nie pasuje. Spróbuj strony litery powyżej.