Słownik trudnych słów
21750 haseł zebranych z 31078 objaśnień w 138 lekturach — jedno hasło bywa objaśniane w kilku książkach, więc objaśnień jest więcej niż haseł. Dawne słowa, wyrażenia i zwroty — czasem całe zdania. Każde ze zdaniem z książki, w którym pada. Bo to zwykle nie długość odstrasza od „Chłopów”, tylko słowa.
Słowa wracające w wielu lekturach
-
snadnie
daw., przestarz., starop. łatwo, bez przeszkód.
19 lektur
27× -
jeno
daw., gw., gw., daw., starop. tylko.
16 lektur
62× -
lubo
daw., starop., przestarz. choć, chociaż; lubom tu zrodzon : choć jestem tu urodzony.
15 lektur
58× -
czyli
daw., starop. tu: czy też, czy może, czy aby, czyżby (daw. konstrukcja z partykułą -li).
15 lektur
40× -
siła
daw., starop., przestarz. wiele, dużo; bardzo.
13 lektur
82× -
kędy
daw., gw., dawn., daw. gdzie, dokąd, którędy
13 lektur
18× -
tuszyć
daw., starop. mieć nadzieję; por. wyraz pokrewny: otucha.
12 lektur
21× -
kontent
daw., przestarz., z łac., z łac., daw., z łac. zadowolony.
12 lektur
17× -
snadź
daw., gw., daw., gw., starop. zapewne, widocznie, prawdopodobnie.
11 lektur
46× -
tedy
daw., starop. dziś w znaczeniu: zatem, wtedy.
11 lektur
19× -
przecz
daw., starop., przestarz. czemu; przez co; dlaczego; w jakim celu.
11 lektur
15× -
imać
daw., starop. tu forma 3 os. lp: imie chwytać, brać się za co.
11 lektur
13× -
kierz
daw., reg. krzew, krzak.
10 lektur
22× -
dowcip
daw., tu daw., starop. tu: być może chodzi o sprytne ukrywanie uczuć (dowcip jako fortel, zdolność kombinowania, pomysłowość).
10 lektur
21× -
wiorsta
z ros. daw. jednostka długości, ok. 1 km. w dwudziestu wiorstach od miasta — dziś popr.: dwadzieścia wiorst od miasta a. o dwadzieścia wiorst od miasta.
10 lektur
15× -
mars
mit. rzym., gr. Ares, daw. surowy wyraz twarzy; od imienia boga wojny w mit. rzym., Marsa.
10 lektur
10× -
miasto
daw., starop. [tu:] Ateny, którymi zarządzał Pizystrat z wielką łagodnością. Młody Grek, jak mówi Valerius Maximus, córkę władcy ateńskiego publicznie pocałował. Żona Pizystrata skarżyła przed mężem na tę zniewagę ich krwi i stanowi wyrządzoną; co na to odpowiedział Pizystrat, wiemy ze słów tekstu.
9 lektur
13× -
gumno
przestarz. tu: budynek, w którym składano zboże przed wymłóceniem; określenie to odnosiło się również niekiedy do placu twardo ubitej ziemi w stodole, gdzie młócono zboże cepami.
9 lektur
10× -
miarkować
daw., gw., gw., daw. rozumieć, orientować się, wnioskować.
9 lektur
10× -
chudoba
gw., daw., starop. własność, dobytek; tu: posiadane zwierzę.
9 lektur
9× -
przyrodzenie
daw., starop. to, co jest przyrodzone człowiekowi, natura.
9 lektur
9× -
sążeń
dawna jednostka długości, równa szerokości rozpostartych ramion dorosłego mężczyzny, tj. ok. 1,8–2 m.
9 lektur
9× -
łokieć
daw. jednostka miary o długości ok. 60 cm (choć różniącej się w zależności od epoki historycznej, regionu i państwa); tradycyjnie w Europie łokieć mierzył tyle, ile w średniej długości ręce wynosi odległość od stawu łokciowego do końca palca środkowego; łokieć dzielił się najczęściej na 2 stopy a. 24 cale.
9 lektur
8× -
nazad
daw. w tył, z powrotem.
8 lektur
16× -
sklep
daw., tu daw., starop. piwnica bądź rzadziej inne pomieszczenie służące za magazyn.
8 lektur
14× -
by
daw., starop. tu skrócone: niby, jakby.
8 lektur
13× -
hajduk
z węg., z węg. hajdú, węg. służący ubrany na wzór piechoty węgierskiej. Ochocki, po opisaniu bardzo dokładnym ubioru hajduków, dodaje: „Na hajduka dobrze zrobić odzienie było wielkim kunsztem; dobierano zwykle na nich jak najlepiej zbudowanych ludzi. [W kościele] hajduk trzymał przy panu pałasz, kiedy nie było wielkiego festu, w uroczyste bowiem dni wszyscy szli do kościoła przy pałaszach”. (J. D. Ochocki, Pamiętnik , Wilno 1857, t. I, s. 96–97).
8 lektur
13× -
jagody
daw., przestarz., poet. policzki; dziś popr. forma N.lm: jagodami.
8 lektur
13× -
czyliż
daw. (daw.) — konstrukcja z partykułą pytającą -li oraz skróconą partykułą -ż w funkcji wzmacniającej; znaczenie: czy rzeczywiście, czy naprawdę.
8 lektur
10× -
niewczesny
daw. nieodpowiedni, w niewłaściwym czasie wydarzający się (powiedziany itp.).
8 lektur
10× -
pierwej
daw. najpierw, na początku; wcześniej.
8 lektur
10× -
naści
daw., gw., daw., reg. masz, trzymaj, weź.
8 lektur
9× -
niesporo
daw., przestarz. niechętnie, niewygodnie.
8 lektur
9× -
sromota
daw., starop. hańba; czyn, którego należy się wstydzić.
8 lektur
9× -
wasąg
daw., z niem. Fassung wóz gospodarski, dość prymitywny powóz czterokołowy bez resorów, z nadwoziem drabinkowym lub w kształcie wiklinowego kosza, opartym bezpośrednio na osiach; używany w Polsce do pocz. XX wieku.
8 lektur
9× -
cal
dawna jednostka miary długości, równa ok. 2,5 cm.
8 lektur
8× -
kiej
gw., daw. kiedy; tu: przecież.
7 lektur
65× -
zali
daw., starop., przestarz. partykuła pytająca, dziś: czy.
7 lektur
48× -
nawa
daw., starop., z łac. statek, okręt.
7 lektur
35× -
zoczyć
daw. zobaczyć, spostrzec.
7 lektur
18× -
krom
daw., starop. oprócz.
7 lektur
15× -
wżdy
daw., starop. zawsze, przecież.
7 lektur
15× -
Achilles
mit. gr. syn Peleusa, króla Ftyi, i Tetydy, nimfy morskiej. Walczył po stronie Greków. Jego całe ciało z wyjątkiem pięty było odporne na zranienia. Zgodnie ze znaną mu przepowiednią miał zginąć w wojnie trojańskiej. Przedstawione wypadki toczą się po tym, jak Achilles odmówił dalszej walki, ponieważ Agamemnon zabrał mu jego brankę (niewolnicę), Bryzeidę.
7 lektur
13× -
opończa
płaszcz z kapturem, bez rękawów, podobny do peleryny, noszony daw. jako ubranie podróżne.
7 lektur
11× -
Fortuna
mit. rzym., z łac. „bogini szafująca złem i dobrem, szczęściem i nieszczęściem. Wyobrażają Fortunę ślepą i łysą, nigdy nie siedzącą, ale skwapliwą do biegu, mającą skrzydła u nóg, jedną nogą stojącą na kole szybko obracającym się, drugą na powietrzu”. (P. Chompre, Słownik mytologiczny ).
7 lektur
10× -
bawić
daw. zaprzątać uwagę, tu: zwodzić.
7 lektur
9× -
grobla
wał ziemny utrzymujący wodę w sztucznych zbiornikach wodnych, takich jak stawy i kanały; grzbietem grobli często wiodły drogi.
7 lektur
9× -
obrok
karma przeznaczona dla koni.
7 lektur
9× -
łacno
daw., gw., gw., daw., starop. bez trudu, łatwo.
7 lektur
9× -
alkowa
daw. mały pokoik bez okien, przylegający do większego pokoju, przeznaczony na sypialnię.
7 lektur
8× -
czeladź
daw. hebr. עֲבֻדָּה רַבָּה ( awuda raba ): ‘liczne prace’. W znaczeniu ‘wiele zadań, wiele rzeczy do zrobienia, wiele przedsięwzięć’. zob. Raszi do 26:14.
7 lektur
8× -
kosa
daw., daw.; tu forma D. lm: kós, daw., gw., poet. tu: warkocz.
7 lektur
8× -
miesiąc
daw., daw., poet. księżyc.
7 lektur
8× -
płeć
daw. cera, skóra.
7 lektur
8× -
dyszkant
głos chłopięcy; odmiana wysokiego głosu ludzkiego, jaki najczęściej posiadają chłopcy przed mutacją.
7 lektur
7× -
ekwipaż
daw., z fr. équiper rodzaj lekkiego, luksusowego powozu (pojazdu konnego z zaprzęgiem).
7 lektur
7× -
Gody
daw., daw., gw. radość, wesele; w. 25-28: Cicero głosił, że mędrzec powinien ze spokojem przyjmować wszystkie nieszczęścia, unikając jedynie hańby. Gdy jednak umarła jego córka Tulia, przeżył to głęboko.
7 lektur
7× -
laufer
daw., z niem., z niem.: Läufer, z niem., daw. w gwarze obozowej: goniec obozowy, więzień funkcyjny.
7 lektur
7× -
opona
daw. tu: opończa; szeroki i długi, obszerny płaszcz.
7 lektur
7× -
pospołu
daw., starop. razem, wespół (por. rzadko już używany wyraz społem: razem).
7 lektur
7×
Nic nie pasuje. Spróbuj strony litery powyżej.