Litera T

847 słów, strona 4 z 4.

Twórca

tu: Stwórcy. „Tam widzenie Twórca, anielskie, bez końca...” Krzyżacy

Twych walk z Karolem przyczyna i źródło

Papież Mikołaj III, dumny swym bogactwem, żądał od króla sycylijskiego Karola I, ażeby jednego ze swoich krewnych ożenił z jego synowicą; czym obraził dumnego króla i ściągnął na siebie jego prześladowanie. „Twych walk z Karolem przyczyna i źródło.” Boska Komedia

Ty starop. forma

te; ty posiekę : tych posiekam. + 2 inne znaczenia „Ty byłeś tak piękny na wzgórzu pośród tysięcy!” Cierpienia młodego Wertera to słowo w 3 lekturach →

Ty czasem dzierżysz i broń archanioła

W pierwszej petersburskiej edycji: „Ty czasem miewasz i miecz archanioła". „Ty czasem dzierżysz i broń archanioła...” Konrad Wallenrod

Ty ją dowodzisz wieści heroldowa

Ewangelia św. Jana zaczynająca się od słów: „Na początku było Słowo, a Słowo było u Boga, a Bogiem było Słowo". Znaczenie tych słów wykazuje zarazem stworzenie i odkupienie świata, tę duchową miłość obudziło w poecie. „O najwznioślejsza wieści heroldowa!” Boska Komedia

ty kropli rosy nie rzucisz mi z góry

Kleiner dopatruje się tu aluzji do przypowieści ewangelicznej o bogaczu, który po śmierci znajdując się w piekle prosi o kroplę rosy Łazarza spoczywającego na łonie Abrahama. „Różne drogi nasze — ty zapomnisz o mnie wśród chórów anielskich, ty kropli rosy nie rzucisz mi z góry.” Nie-Boska komedia

ty kto takoj ros.

kto ty taki; kim ty jesteś. „— Ty kto takoj?” Chłopi, Część czwarta - Lato

ty masz przykazane

u Cylkowa: 'tyś umocowany'; uzasadnienie korekty: uniknięcie nieporozumienia i dwuznaczności, w oryginale jest tam czasownik o znaczeniu 'otrzymać rozkaz'. „I rzekł Faraon do Josefa: „Powiedz braciom swoim: Oto co wam uczynić, — objuczcie bydło wasze, a idźcie, udajcie się do ziemi Kanaan;” Genesis. Księga Rodzaju. Bereszit

Ty mówisz ...

Tu Beatrycze aż do końca tej pieśni objaśnia jeszcze jeden zarzut, jaki mógł jej zrobić poeta: to jest, dlaczego widzimy tyle rzeczy stworzonych, tak szybko przemijających? To, co przemija, nie jest bezpośrednio od Boga, tylko pośrednio stworzone przez siły, jakich On, o czym wyżej jest wzmianka, udzielił gwiazdom. Ciało więc ludzkie, jak było w pierwszych naszych rodzicach w Adamie i Ewie, bezpośrednio stworzone jak dusza je ożywiająca jest nieśmiertelne i kiedyś w dzień Sądu Ostatecznego zmartwychwstanie, żeby się na wieczność z duszą połączyć. „Ty mówisz: »Widzę powietrze i wodę,” Boska Komedia

ty, co piszesz i mażesz wespoły

Bonifacy VIII, którego oskarża tu poeta, że jednocześnie rzucał klątwy i kazał je opłacać chcącym od nich się wyzwolić. „Lecz ty, co piszesz i mażesz wespoły,” Boska Komedia

Ty, co przodujesz wśród gwiazd

gwiazdy zdają się tańczyć wśród obchodów Bakchusa, które się odbywają nocną porą. „Ty, co przodujesz wśród gwiazd korowodu,” Antygona

Ty, który stoisz poza świętą rzeką

Tu Beatrycze wprost do poety mowę zwraca. Uprzednia jej mowa chociaż nie do niego, ale o nim, do aniołów zwrócona, mocno go ubodła. „«Ty, który stoisz poza świętą rzeką»,” Boska Komedia

Tyberiusz 42 r. p.n.e. – 37 r. n.e.

cesarz rzymski od 14. r. n.e. Pochodził z rodu Klaudiuszów, a dzięki adopcji przez cesarza Augusta wszedł do rodu Juliuszów (wszyscy kolejni cesarze aż do Nerona byli w różnym stopniu spokrewnieni z tymi rodami, stąd nazwa dynastii julijsko-klaudyjska). Panowanie Tyberiusza to czas narastającej tyranii i terroru. „Winicjusz był synem jego starszej siostry, która przed laty wyszła za Marka Winicjusza, męża konsularnego z czasów Tyberiuszowych.” Quo vadis

Tybet

kraina historyczna w Azji, obecnie znajdująca się w większości w granicach Chin. „Azja Wschodnia, mniejsza od pozostałych dwóch, ze słabiej wytyczoną granicą na zachodzie, obejmuje Chiny i państwa położone dalej na południe, wyspy Japonii, jak również zmiennej wielkości obszar na terytorium Mandżurii, Mongolii i Tybetu.” Rok 1984

Tybur

właśc. Tyber (wł. Tevere , łac. Tiberis ), jedna z największych rzek we Włoszech; ma źródło w Apeninach, zaś ujście do Morza Tyrreńskiego, przepływa przez Umbrię, Kampanię Rzymską i sam Rzym. „Wy, klasyczne Tyburu spadające wody!” Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie

Tyburn

miejsce w Londynie, gdzie dokonywano egzekucji skazańców za wykroczenia przeciw królowi Anglii w okresie od XII do XVIII w. „Gdyby mi nie chodziło o pamięć brata, zgniłabyś w więzieniu kryminalnym lub wysłałbym cię do Tyburn dla zaspokojenia ciekawości marynarzy.” Trzej muszkieterowie

Tycho śwityt, ne rozbudyt z ukr.

Cicho świeci, nie obudzi. „— Tycho śwityt, ne rozbudyt — szepnął jeden z mołojców.” Ogniem i mieczem

Tycjan ok. 1488–1576

włoski malarz renesansowy, czołowy przedstawiciel szkoły weneckiej. „Wydali ze swego łona niezliczony poczet artystów aż do wielkiego Tycjana, byli szerzycielami umiejętności i kunsztów...” Popioły

Tydej zemstą ślepy

Tydeusz podczas wojny tebańskiej wyzwał Menalipa na włócznie i obaj ranili siebie śmiertelnie; Tydeusz, według Stacjusza, konając, z wściekłością gryzł czaszkę swojego wroga, który tylko co skonał. „Nie z takim gniewem Tydej zemstą ślepy” Boska Komedia

Tydejd

syn Tydeusa; chodzi o Diomedesa, króla Argos, greckiego wojownika, którym opiekowała się Atena. „Pallada nowym ogniem Tydejdę zagrzewa,” Iliada wszystkie 7 wystąpień →

Tydyd

przydomek Diomedesa (syn Tydeusa). „W środku konia jam siedział, Tydyd, Odys trzeci;” Odyseja

Tydyd a. Tydejd

syn Tydeusa; chodzi o Diomedesa, króla Argos, greckiego wojownika, którym opiekowała się Atena. „Przypomnij, jakeś na mnie zagrzała Tydyda:” Iliada

Tyestes

jeden z synów Pelopsa, brat Atreusa. „Ten bogatemu w trzody oddał je Tyjeście,” Iliada

Tyfeusz

jeden z Tytanów, w walce z Olimpem przytłoczony górą Etną. + 1 inne znaczenie „Lecz nie odsyłaj mnie do Tyfeusza.” Boska Komedia wszystkie 2 wystąpienia →

Tyfon mit. gr.

w mitologii greckiej najstraszliwszy z potworów, syn Gai i Tartaru. Łączony z egipskim Setem, bogiem burz, pustyń i obcych krajów, który po czasach Nowego Państwa i zawładnięciu Egiptem przez obce ludy w Trzecim Okresie Przejściowym i Okresie Późnym, został zdemonizowany i uznany za boga zła i chaosu. „— Tyfon opętał cię, harrańczyku!” Faraon wszystkie 2 wystąpienia →

tyftyk z tur.

cenna tkanina. „Złocony wóz wiózł panią pod namiotem z purpurowego tyftyku, za nim szły inne wozy i białe syryjskie wielbłądy, także purpurą kryte, juki niosące.” Pan Wołodyjowski

tyfus

ostra choroba zakaźna.

tygiel

ogniotrwałe naczynie. „W jedne podobieństwa tygle;” Ballady i romanse to słowo w 2 lekturach →

„Tygodnik Ilustrowany"

popularne pismo ilustrowane o kierunku zachowawczym, wychodzące w Warszawie w latach 1859–1939. „Dopiero kiedy pokazano mi jako osobliwość rysunek jednego z domów staromiejskich (i to jeszcze w „Tygodniku Ilustrowanym", z opisem!), nagle spostrzegłem, że Stare Miasto jest piękne...” Lalka

tyjater gw.

teatr. „Że to »tyjater«, »naśmichanie«,” Kwiaty polskie

tykać

tu: dotykać. „Przyzba tykała kuchni, której okna stały” Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie

tykwa

twarda okrywa owocu rośliny o tej samej nazwie, stosowana jako pojemnik na wodę. + 1 inne znaczenie „Od czasu do czasu znajdowaliśmy Murzyna spoczywającego w wysokiej trawie blisko ścieżki — tragarza, który padł martwy w uprzęży, a obok niego pustą tykwę na wodę i długi kij.” Jądro ciemności to słowo w 2 lekturach →

tył podać

uciec. „I szuka niebezpieczeństw, czy podle tył poda,” Iliada

tył podawać daw.

uciekać. „Skoro ta zniknie, tył każdy podawa,” Pieśni

tyla gw.

tyle; i tyla : i już. + 1 inne znaczenie „wstyd powiedzieć, ale trąby są nasze chłopy, i tyla!” Chłopi, Część czwarta - Lato wszystkie 2 wystąpienia →

tylą

dziś popr.: tyloma. „Powietrze tylą klątwami ciężarne,” Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie

tyla co jeno gw.

tyko co. „A tyla co jeno wyszedł, powrócił blady i rzekł prędko:” Chłopi, Część czwarta - Lato

tylachna gw.

tak dużo. „Roboty widać masz na długo, tylachna drzewa!” Chłopi, Część czwarta - Lato

tylachny gw.

tak wielki. „— Sam go nie udźwignie bez tylachny karwas drogi.” Chłopi, Część czwarta - Lato to słowo w 2 lekturach →

tyle gw.

takie, tak wielkie. „że to z drogi, tyle błoto;” Wesele

tyle co jeno daw., gw.

dopiero co; niedawno. „Mateusz tyle co jeno był wrócił z roboty i właśnie chlipał pod chałupą zsiadłe mleko la ochłody.” Chłopi, Część czwarta - Lato

tyle dwoje starop.

dwa razy tyle; dwa razy bardziej. „Rozdrażnisz mię tyle dwoje!” Rozmowa mistrza Polikarpa ze Śmiercią

tylecka gw.

tyle. „Juści, ino tylecka człowieka,” Wesele

tylem podawał, tylem posyłał

konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: tyle podawałem, tyle posyłałem. „Tylem podawał, tylem posyłał memoriałów o uwolnienie mnie z więzienia, że na koniec Cesarz Jegomość podał rzecz tę naprzód do Rady Stanu, a potem na Radę Ministrów, gdzie nikt mi nie był przeciwny prócz ministra Skyresha Bolgolama, który bez żadnej widomej prz…” Podróże Guliwera

Tyleście zacenili

tyle zaceniliście, tj. tak wysoko wyceniliście. „Tyleście, sołtysie, zacenili, że mnie i ochota odchodzi.” Placówka

tyli gw.

taki (o rozmiarze), tak wielki a. tak mały. + 1 inne znaczenie „Jak to iść, wszyćko ciepnąć, ostawić dom, dzieci, ziemię, wieś i w tyli świat, na zawdy!” Chłopi, Część czwarta - Lato to słowo w 4 lekturach →

Tylko

«„Tylko” w znaczeniu zawężenia [rozkazu]: jedynie mój syn nie może tam wracać, ale Jakub, mój wnuk, w końcu wróci tam, [by znaleźć żonę]», zob. Raszi do 24:8. „I rzekł do niego Abraham: „Strzeż się, abyś nie zaprowadził syna mojego tam!” Genesis. Księga Rodzaju. Bereszit

tylko co nie wybił

o mało co nie wybił. „Trzeci raz machnął, tylko co okna nie wybił;” Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie

tylko daj nasienia

«Na obsianie ziemi. Chociaż Josef zapowiedział „jeszcze pięć lat, w których nie będzie ani orki, ani żniwa” ( Ks. Rodzaju 45:6), gdy Jakub przybył do Micraim, nadeszło wraz z nim błogosławieństwo, zaczęto siać i głód się kończył», zob. Raszi do 47:19. „I upłynął rok ów; i przyszli doń roku drugiego, i powiedzieli mu: „Nie zataim przed panem naszym, że gdy wyczerpały się pieniądze, a stada bydła u pana naszego są, nie pozostało nic przed panem naszym, prócz ciała naszego i ziemi naszej.” Genesis. Księga Rodzaju. Bereszit

Tylko łuk jego prędzej się zagina

Ponieważ góra czyśćcowa zwęża się pod swój wierzchołek w kształcie piramidalnym, przeto każdy jej krąg wyższy opisuje łuk coraz to mniejszy. „Tylko łuk jego prędzej się zagina.” Boska Komedia

tylko nie starop.

omal, o mało co. „A człowieka tylko nie w anioła odmienić,” Treny

tylo dwoje

dwa razy tyle. „Na biało sto, na czarno gotów tylo dwoje”.” Satyry

tylo luda gw.

tyle ludzi. „kaz się tylo luda zmieści?” Wesele

tylośny

wielki. „Ma se kloc tylośny, że byłby z niego wał do młyna.” Popioły to słowo w 2 lekturach →

tym łac. thyme

tymianek. „I jął znowu wychwalać swoje sady, stada, dom ukryty w zieleni i wzgórza porosłe tymem i cząbrami, wśród których brzęczą roje pszczół.” Quo vadis

Tym dzielniej zeszły

tym radykalniej zniknęły. „Tym dzielniej zeszły, co go szpeciły, przywary”.” Satyry

tym razem

midrasz uczy, że «Pramatki [Sara, Riwka, Rachel i Lea] były prorokiniami, wiedziały więc, że od Jakuba pochodzić będzie dwanaście pokoleń [czyli klanów, plemion]. Poślubił on cztery kobiety, [Lea] powiedziała więc: od tej pory nie będzie mógł stawiać mi zarzutu, bo wypełniłam cały mój udział w rodzeniu dzieci», zob. Raszi do 29:34. + 1 inne znaczenie „I poszedł też do Racheli, i kochał Rachelę bardziej, niż Leę; i służył u niego jeszcze siedem lat innych.” Genesis. Księga Rodzaju. Bereszit wszystkie 2 wystąpienia →

Tym razem sławić będę

«Wypełniłam więcej, niż było moim udziałem, od teraz powinnam wychwalać Boga», zob. Raszi do 29:34. „I poszedł też do Racheli, i kochał Rachelę bardziej, niż Leę; i służył u niego jeszcze siedem lat innych.” Genesis. Księga Rodzaju. Bereszit

Tym ta casem sie nie siwo

w tym czasie się nie sieje. „Tym ta casem sie nie siwo.” Wesele

tym większy jej go żal

popr. tym bardziej jej go żal. „Wkrótce też spostrzegła, że im bardziej stara się go unikać, tym większy jej go żal, a tym samym tym tkliwsze rodzą się w niej dla niego uczucia.” Quo vadis

tym, co są u lica

tj. koniom lejcowym, poprzedzającym parę dyszlową w czterokonnym zaprzęgu. „«Nie dajcie się wyprzedzić tym, co są u lica».” Bajki i przypowieści

tymczasowie gw.

tymczasowo. „…e zdychającego barana i przepierali z warkotem, kto pierwej chyci kłami za lelita i jaką sztuczkę la siebie wyszarpie; tymczasowie zaś kowal, co ino upatrzył, co mu tylko w pazury wpadło, to porywał — choćby i stary postronek albo kawał deski z garści trza mu…” Chłopi, Część trzecia - Wiosna

Tymeusz

Timajos. „Myśl, jaką Platon w usta Tymeusza” Boska Komedia

tympan z gr.

właść. tympanon, bogato rzeźbiona płyta półkolista lub ostrołukowa. + 1 inne znaczenie „Nad owym lasem błyszczały barwne tryglify, z tympanów wychylały się rzeźbione postaci bogów, ze szczytów uskrzydlone złote kwadrygi zdawały się chcieć ulecieć w powietrze, w ów błękit, który zwieszał się spokojnie nad owym zbitym miastem świątyń.” Quo vadis wszystkie 2 wystąpienia →

tymże mniej

i dlatego mniej. „Tymże mniej tego świata niewczasów doznała.” Treny

tyn daw.

mur. „A od ludzi daleki; miasto zamknął w tyny,” Odyseja

tynf

dawny srebrny pieniądz polski wartości 18 groszy, wycofany z obiegu uchwałą sejmu z r. 1766; nazwa pochodzi od nazwiska Andrzeja Tumpe, zarządcy mennicy w r. 1663. + 1 inne znaczenie „Bez tynfa w wacku, bez butów i odzienia, w rędach starganych i zetlałych szmat, półnadzy i o głodzie, ciągnęli my w świat francuskimi górami.” Popioły to słowo w 2 lekturach →

tynktura z łac.

nalewka lecznicza na bazie alkoholu. „Z barwy przyrównałbym tynkturze” Kwiaty polskie

tyny daw.

ogrodzenie, tu: mur. „Byle go wspomnieć, to wnet jej łza z oka kapnie, a chłopisko światami chodzi i będzie tam gdzieś o tyny malborskie łbem bił, póki go nie rozbije, a w chałupie pusto, jeno zbroiska ze ścian się szczerzą.” Krzyżacy

Tyr

dziś: Sur , miasto portowe na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w dzisiejszym Libanie. W starożytności jedno z największych fenickich miast kupieckich, słynne z wytwarzania drogocennego purpurowego barwnika. Tyryjczycy prowadzili szeroko zakrojony handel morski, założyli wiele kolonii na wybrzeżach Morza Śródziemnego (m.in. Kartaginę). + 1 inne znaczenie „— Pierwsza królowa modli się w pokoju zmarłego syna, a wasza dostojna matka przyjmuje posła fenickiego, który przywiózł jej dary od kobiet z Tyru.” Faraon wszystkie 2 wystąpienia →

tyran północnej strony

Iwan Groźny. „On tyran północnej strony,” Pieśni

Tyrezjasz Teiresias; od teirea : dziwy

imię to dosłownie znaczy: tłumacz znaków i dziwów, nosił je słynny ślepy wróżbita tebański. „Tyrezjasz, jego więc rady sięgając,” Król Edyp

tyrkotny a. terkotny starop.

od: terkotać; mówiący szybko i miarowo, terkocący jak wóz lub młyn w ruchu. „I tyrkotny, i kłamliwy.” Zemsta

Tyro mit. gr.

matka dwóch synów Posejdona: Peliasa i Neleusa. „Taka Alkmen i Tyro, więc Mykene cudna —” Odyseja

tyrs mit. gr.

laska Bachusa, opleciona bluszczem i winoroślą. „Grecja i podróż w tysiąc cytr, jakiś tryumfalny pochód Bakcha, wśród uwieńczonych w zieleń mirtową, w liście winogradu i w wiciokrzew nimf i bachantek, wozy zaprzężone w tygrysy, kwiaty, tyrsy, wieńce, okrzyki: evoe!” Quo vadis

Tyrsys, Filida

konwencjonalne imiona bohaterów sielanek sentymentalnych opiewających miłość pasterską. „Wiejski Tyrsys, wzdychałem do mojej Filidy.” Satyry to słowo w 2 lekturach →

Tyrteusz

grecki poeta z VII wieku p.n.e. Swoimi utworami pobudził męstwo Spartan w czasie wojny, którą prowadzili z Meseńczykami. Przytoczone przez Leona słowa Tyrteusza są urywkiem poematu Tyrteusz (1861) Władysława Ludwika Anczyca (1821–1913). Prus cytuje widocznie z pamięci, gdyż z odstępstwami od tekstu oryginalnego (np. u Anczyca: „O, Sparto, ruń! Zanim ślad twej wielkości..."). „Posłuchaj zaś, co mówi Tyrteusz: „O Sparto, ruń!” Lalka

tyryjski

pochodzący z miasta Tyr; fenicki. „Który był wymyślony od tyryjskich cieśli,” Pan Tadeusz, czyli ostatni zajazd na Litwie

Tyś młodsze nogi wyprzedził u grobu

Wedle Ewangelii św. Jana, rozdz. 20, w. 3. „Tyś młodsze nogi wyprzedził u grobu.” Boska Komedia

Tyś mnie wywiodła na wolność z niewoli

To jest: z niewoli grzechu, z którego wyzwolona dusza czuje i ocenia rzeczywistą wolność duchową. „Tyś mnie wywiodła na wolność z niewoli” Boska Komedia

tyś obdarzył

dziś raczej: ty obdarzyłeś. „Tyś mnie obdarzył wolnością.” Klechdy sezamowe

tyś zabił

dziś raczej: ty zabiłeś. „— Więc to tyś zabił mego drogiego Murzyna?” Klechdy sezamowe

tysiąc sześćset talentów

około 10 milionów franków. „Ale dzisiaj śmiać mi się chce z mego zuchwalstwa, kiedy pomyślę, że wielki faraon przy budowie swego grobowca zapłacił tysiąc sześćset talentów za same jarzyny dla robotników...” Faraon

Tysiąc tysięcy królów

rewolucyjne przekleństwo, w którym w miejsce „diabłów" występują „królowie". „Tysiąc tysięcy królów!” Nie-Boska komedia

tysiąców

dziś: tysięcy. „— On lata, zawraca, krąży, tańcuje, zawsze pełny, brzęcząc, błyszcząc, wśród tysiąców.” Nie-Boska komedia

Tyszkiewicz Łohojski, Janusz herbu Leliwa 1590–1649

wojewoda kijowski, magnat, wojskowy i polityk. „Książę zaraz wyjechał na spotkanie — i istotnie spotkał pana Janusza Tyszkiewicza, wojewodę kijowskiego, który nadchodził w półtora tysiąca ludzi dobrych, a z nim pan Krzysztof Tyszkiewicz, podsędek bracławski, młody pan Aksak, prawie pacholę jeszcze, z dobrze…” Ogniem i mieczem

Tyszkiewicz, Tadeusz 1774–1852

generał brygady armii Księstwa Warszawskiego, uczestnik insurekcji kościuszkowskiej. „Na spotkanie huzarów od dawna wypadł był z lasu drugi pułk ułanów, pod komendą Tadeusza Tyszkiewicza.” Popioły

Tytan

Helios, bóg słońca i światła dziennego, przemierzający sklepienie niebieskie na rydwanie zaprzężonym w ogniste rumaki. „A Tytan swoje konie w łąkach każe chwytać.” Fraszki

tytaniczny

olbrzymi, ogromny; przym. od Tytanów — olbrzymów z mitologii greckiej. „Wytoczy się, bywało, na połowę niebios chmura z potwornymi odnogami w kształcie łap tytanicznych i bury jej kłąb zawiśnie bezwładnie, nie mogąc rozwiać się w przestwór i grożąc zawaleniem się na Obrzydłówek i dalekie, puste pola.” Siłaczka

tytle z łac.

litery. „Stawiam tytle niezbyt skoro.” Zemsta

Tyton mit. gr.

mąż Eos (Jutrzenki), syn króla Troi Laomedona, obdarowany przez Zeusa nieśmiertelnością, lecz nie wieczną młodością; skurczył się ze starości tak, że zmienił się w świerszcza. „Piękna Jutrzenka z łoża Tytona się budzi” Iliada

tytuł zaczyna od „jaśnie”

w dawnej Polsce każdy urząd, choćby nominalny, dawał prawo do tytułu „jaśnie wielmożny”. „Rozumie, iż gdy tytuł zaczyna od „jaśnie”,” Satyry

tytuń daw.

dziś popr.: tytoń. „Przydałaby mi się na drogę kiełbasa, najlepiej suszona, flaszka wódki i trochę tytuniu".” Król Maciuś Pierwszy to słowo w 2 lekturach →

Tytus Liwiusz 59 p.n.e.–17 n.e.

rzymski historyk pochodzący z Padwy; autor dzieła opisującego historię Rzymu. „…żyznością ziemi, zbiegli chłopi ze wszystkich ziem Rzeczypospolitej, przestępcy uciekający z więzień, słowem, jakoby rzekł Livius: pastorum convenarumque plebs transfuga ex suis populis.…” Ogniem i mieczem

tyz gw.

też. „I pani ta tyz nie marnie.” Wesele wszystkie 4 wystąpienia →

tyż

ty z partykułą -ż.

tyżeś się stała

konstrukcja z partykułą wzmacniającą i pytającą zarazem -że ; inaczej: czy ty się stałaś; czyż ty się stałaś. „tyżeś się stała rozkochana,” Noc listopadowa

Objaśnienia pochodzą z przypisów redakcji WolneLektury.pl i są udostępnione na Licencja Wolnej Sztuki 1.3. Zebranie ich w słownik i przykłady użycia pochodzą od nas.