Litera J
527 słów, strona 3 z 3.
- jutro febry nie mam
- niektóre choroby, jak febra czyli malaria, objawiają się regularnymi atakami dreszczy co 3 lub 4 dni. Ma to związek z namnażaniem się wirusa we krwi chorego. „I rad jestem, bo jutro febry nie mam.” Potop
- Jutrzenka mit. gr.
- określenie dla planety Wenus widocznej przed wschodem Słońca na widnokręgu. + 1 inne znaczenie „Opuściwszy Jutrzenka” Iliada to słowo w 2 lekturach →
- Jutrzenka Swobody Zbawienia Słońce
- nawiązanie do Ody do młodości Adama Mickiewicza; por. końcową strofę: Pryskają nieczułe lody, I przesądy, światło ćmiące… Witaj jutrzenko swobody, Zbawienia za tobą słońce! „Zbawienia Słońce.” Kwiaty polskie
- jutrzenkowa gwiazda
- jutrzenka; określenie dla planety Wenus widocznej przed wschodem Słońca na widnokręgu. „…wichry wyły u jego progów jak dwa brytany; dwie gwiazdy sine paliły się w otworach wieżyc: zaranna i wieczorna jutrzenkowa gwiazda.…” O krasnoludkach i sierotce Marysi
- jutrzenna gwiazda
- jutrzenka; określenie dla planety Wenus widocznej przed wschodem Słońca na widnokręgu. „Już wóz był pełen prawie, już reszta skrzynek i sepetów przed skałką wyniesiona stała, kiedy wtem zajaśniało światło tak wielkie i cudne jak jutrzenna gwiazda.” O krasnoludkach i sierotce Marysi
- jutrznia
- pierwsza część katolickiej liturgii godzin (siedmiu codziennych modlitw, do których zobowiązane są osoby ze święceniami duchownymi), odmawiana o wschodzie słońca. + 2 inne znaczenia „Dobrze czas na słuchaniu świeckich pieśni zejdzie, ale na jutrznię do kościoła przyjdziemy, aby dzień z Bogiem zacząć.” Krzyżacy to słowo w 3 lekturach →
- Juwenal
- Iunius Decimus Iuvenalis, satyryk rzymski z I w. n. e., słynny z krytyki warstwy rządzącej ówczesnego Rzymu. „Pisarz ten satyr, wszystkich innych w zwięzłości i wytworze przewyższył” — mówi o nim Krasicki w dziele O rymotwórstwie i rymotwórcach , nazywając go równocześnie „żarliwym obyczajów strażnikiem i obrońcą”. (I. Krasicki, Dzieła proz ą, t. III, s. 176). „Wzbudziła Juwenala i Horacjusza.” Satyry
- już daw.
- czy to. „Dwudziestu kilku, już nauczycieli, już uczniów uniwersytetu, wysłano na wieczne wygnanie w głąb Rosji jako podejrzanych o polską narodowość.” Dziady, część III
- już był usiadł [Stańczyk]
- tak siedzi Stańczyk przedstawiony na obrazach Matejki: Stańczyk (na dworze królowej Bony) z 1862, Dzwon Zygmuntowski , Zygmunt I słuchający dzwonu „Zygmunta" , Hołd pruski (1882), jak również na nieukończonych zachowanych szkicach. Aktor Kamiński, grając tę rolę na pierwszych przedstawieniach Wesela w Krakowie, ucharakteryzował się i przyjął pozę gorzko zadumanego Stańczyka z pierwszego z wymienionych obrazów. „już był usiadł” Wesele
- Już ja w tym zgiełku byłem inną razą
- Aluzja do pierwszej pielgrzymki Wergiliusza do piekieł (Pieśń IX). „Już ja w tym zgiełku byłem inną razą».” Boska Komedia
- już nie ma
- «I to z powodu tego jednego [brata], którego nie ma, rozeszliśmy się po mieście, by go szukać», zob. Raszi do 42:13. „I rzekli do niego: „Nie, panie: ale słudzy twoi przybyli dla zakupienia żywności.” Genesis. Księga Rodzaju. Bereszit
- Już o znak jeden odległe i więcej
- Część wschodnia półkuli dla poety zakryta była zmrokiem, ponieważ słońce już pomknęło na zachód. W czasie, kiedy poeta swoją podróż odbywał, słońce stało w 22 stopniu znaku Barana. Między konstelacjami Barana a Bliźniąt stoi konstelacja Byk. Dlatego to słońce, jak poeta mówi, więcej jak o jeden znak Byka było oddalone. „Już o znak jeden odległe i więcej.” Boska Komedia
- Już postrzegł w ogniu gwiazdę
- alchemicy przypisywali gwiazdom wpływ na przekształcanie metali nieszlachetnych w złoto. Dalej Krasicki kpi z maniackich praktyk i przywidzeń alchemików. „Już postrzegł w ogniu gwiazdę, a kto gwiazdę zoczy” Satyry
- Już się zwróciła do swojego słońca
- Do Boga. „Już się zwróciła do swojego słońca” Boska Komedia
- Już słońce stopni pięćdziesiąt ubiegło
- Trzysta stopni, na jakie cała kula ziemska jest przedzielona, słońce pozornie w ciągu 24 godzin, a zatem 15 stopni na godzinę przebiega. Gdy słońce już 50 stopni przebiegło, w Wielkim Tygodniu przed Wielkanocą, w którym poeta począł swoją tajemniczą pielgrzymkę, była godzina 9 i pół. „Już słońce stopni pięćdziesiąt ubiegło,” Boska Komedia
- Już tam ojciec do swej Basi
- w wersji pierwotnej strofę tę poprzedzała następująca: Niemiec, Moskal nie osiędzie, Gdy jąwszy pałasza, Hasłem wszystkich zgoda będzie I ojczyzna nasza. Dziś to ostatnie zdanie byłoby niepoprawne gramatycznie, ponieważ imiesłów przysłówkowy („jąwszy") powinien odnosić się do tego samego podmiotu („zgoda"), do którego odnosi się w najbliższym zdaniu czasownik („będzie"); w czasach, w których powstał tekst pieśni reguły te nie były ani tak rygorystycznie określone, ani przestrzegane. Czasownik „nie osiędzie" z pierwszego wersu oznacza „nie zatrzyma się" lub „nie utrzyma się". „Już tam ojciec do swej Basi” Mazurek Dąbrowskiego
- już wstecz idzie, kto się w tył obziera
- Kto raz wstąpił w bramę oczyszczenia, ten powinien sercem i myślą pożegnać się z tym wszystkim, co za sobą zostawia. Z tym zastrzeżeniem ażeby się w tył nie obzierać, wprowadza odźwierny pielgrzymów w bramę czyśćcową, ażeby bez przerwy postępując drogą poprawy, doszli pewniej do kresu swojej podróży, to jest do wiekuistego dobra. „Ten już wstecz idzie, kto się w tył obziera».” Boska Komedia
- jużem dała
- już dałam. „Jużem ci dała je, nimeś zażądał;” Romeo i Julia
- juzem myśloł gw.
- już myślałem. „juzem myśloł, że sie stocył,” Wesele
- jużem ruszył
- dziś: już ruszyłem. „— Jużem skałę z posad ruszył!” Klechdy sezamowe
- jużem się obaczył
- już sobie przypomniałem. „— Jużem się obaczył!” Krzyżacy
- jużem stoczył
- dziś: już stoczyłem. „Jużem stoczył ją na drogę!” Klechdy sezamowe
- jużem ucichła
- konstrukcja z przestawną końcówką czasownika; inaczej: już ucichłam. „Jużem ucichła przecie.” Romeo i Julia
- Jużem za sobą las daleko rzucił
- Las ten, jak wiemy z pieśni poprzedniej, jest miejscem kary tych, którzy przeciwko sobie dopuścili się gwałtu. „Jużem za sobą las daleko rzucił,” Boska Komedia
- jużeśma próbowali gw., starop.
- już próbowaliśmy. „(Rezon: »Jużeśma próbowali,” Kwiaty polskie
- jużeśmy przysięgli daw.
- konstrukcja z ruchomą końcówką czasownika; inaczej: już przysięgliśmy. „Jużeśmy, panie, przysięgli.” Hamlet
- Jużeśmy przyszli w bezpieczną ostoję
- Poeta jak w piekle bez własnego współdziałania przeszedł przez Acheron i tu podobnież przychodzi do bramy czyśćcowej wprost przez bezpośrednie działanie łaski i oświecenie boże. Podobną koleją przechodzi każdy człowiek. „Jużeśmy przyszli w bezpieczną ostoję.” Boska Komedia
Objaśnienia pochodzą z przypisów redakcji WolneLektury.pl i są udostępnione na Licencja Wolnej Sztuki 1.3. Zebranie ich w słownik i przykłady użycia pochodzą od nas.